Vliegtuigwrak IJsselmeer
Het door ons reeds ettelijke malen bedoken vliegtuigwrak ter hoogte van het monument op de afsluitdijk moet dat van de RAF bommenwerper Avro Lancaster MK III met serie nr. ED 603 van het 83ste squadron ((Pathfinder) zijn.
Deze bommenwerper stortte neer in de nacht van 12 op 13 juni 1943 in het noordelijke deel van het IJsselmeer ¹) en daarmee de 7-koppige bemanning de dood in jagend. Het vliegtuig keerde terug van haar allereerste missie ( Bochum) en werd neergeschoten op 5300 m. door een nachtjager met aan de stuurknuppel Hauptman Rudolf Sigmund. Die bracht daarmee zijn score op 17 neergeschoten gealieerde vliegtuigen. ²)
De bemanning bestond uit ³):
Fletcher, Arthur Gordon (20 jr.). London, Ontario (Can) (laatste adres). Ongehuwd. Zoon van Arthur Delaski en Annie McIntosh Fletcher. Pilot officer (bommenrichter), rnr. J/17802 van Royal Canadian Air Force 83 (RAF) Squadron. Begraven op de algemene begraafplaats te Workum, vak D, rij 1, nr. 8.
Howsam, Harold Elvin (31 jr.). Lincoln (GB) (laatste adres). Ongehuwd. Zoon van George en Annie Howsam. Pilot officer (navigator), rnr. 146295 van RAF (V. R.) 83 Squadron. Begraven op de algemene begraafplaats te Workum, vak D, rij 1, nr. 9.
Moore, R.E. Pilot officer. Vermist (RM panel 132)
Smart, A.B. Pilot officer. Vermist (RM panel 133)
Sprack, C.F.J. (24 jr.) Pilot officer. Vermist (RM panel 133)
Smart, A.B. Pilot officer. Vermist (RM panel 133)
Sprack, C.F.J. (24 jr.) Pilot officer. Vermist (RM panel 133)
Sugar, Gordon Robert (22 jr.). Headington, Oxford (GB) (laatste adres). Zoon van Robert John en Daisy Mary Sugar. Gehuwd met Dulcie May Sugar. Flying officer (radiotelegrafist/boordschutter), rnr. 127055 van RAF 83 Squadron. Begraven op de hervormde begraafplaats te Hindeloopen, vak D, rij 1, nr. 8.
Tilbury, Eric Arthur (25 jr.). Southend-on-Sea, Essex (GB) (laatste adres) Ongehuwd. Zoon van Arthur Herbert en Dora Beatrice Tilbury. Flight lieutenant, rnr. 127147 van RAF (V. R.) 83 Squadron. Zijn lichaam is aangespoeld bij Stavoren. Begraven op de algemene begraafplaats te Stavoren, rij K, nr. 31.
¹) Luchtoorlog Friesland 1940-1945 (www.luchtoorlogfriesland.nl)
NB Volgens A.B. Jansen "Wespennest Friesland" deel II, blz.216, "ging om 01.30 de Lancaster ED 603 van het 83ste (Pathfinder) squadron ten onder in de zee bij Terschelling"
²) Nachtjagd War Diaries (volgens mailcontact C. Broere met een Engelsman)
³) Strijders,onderdrukkers en bevrijders - Jack Kooistra
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ONDERZOEK
Op een motorplaatje van het wrak stond het volgende te lezen:
Lancaster Powerplant Merlin 28
Serial P.P. 8607
Een zoektocht op het internet leerde dat het hier handelt om "American licensed Merlin engines built by Packard " Manufacturer A.V. Roe and Company Ltd.
Deze Merlin 28 werd gebruikt bij de Avro Lancaster MK III
Vanaf maart 1942 kwamen de Lancasters B MK I en B MK II beschikbaar. Dus MK III hoeft voor die datum niet gezocht te worden!
(De eerste vernieuwde Manchester, de MK III met serienr BT 308 kreeg als aanduiding Type 683.)
De verdere zoektocht kon zich beperken tot Lancasters (mogelijk) neergestort in het noordelijk IJsselmeer. Een aantal hiervan komen niet in aanmerking omdat ze duidelijk op een te grote afstand van de vindplaats zijn neergestort. De overige 9 zijn door mij aan een nader onderzoek onderworpen in de hoop hiervan 1 als definitief boven water te krijgen.
Eigenlijk dus het systeem van 10 kleine nikkertjes!
1 Ten noordoosten van Enkhuizen º)
9 Maart 1942. Lancaster met serienr. L7390. Blijkt reeds in 1939 te zijn overgevlogen, dus vóór maart 1942 ¹)
2 Bij Kornwerderzand. º)
Op 25 maart 1943 stort een Lancaster met serienr L7390 (106 sqn) op missie naar of van Essen ten zuiden van Kornwerdezand in het IJsselmeer. Het bleek hier om een Avro Lancaster MK I te gaan ²). Valt dus af.
3 Oostelijk van Medemblik º)
Op 5 september 1943 keert de Lancaster met serienr. R5755 (207 sqn) niet terug van een missie naar Bremen. Het blijkt hier ook om een Avro Lancaster MK I te gaan ²). Valt dus ook af.
4 IJsselmeer º)
Op 12 juni 1943 stort een Lancaster met serienr. ED 935 (156 sqn), missie Münster, in het IJsselmeer. Hoewel het om een Lancaster MK III gaat, blijkt de crash "NW off Lemmer" plaatsgevonden te hebben ³).
5 IJsselmeer noordelijk deel º)
22 Januari 1944. Een Lancaster met serienr. DS 824 van 514 sqn met missie Magdeburg komt in het IJsselmeer terecht. Het blijkt evenwel om een Lancaster MK II te gaan ²) . Valt af.
º) Luchtoorlog Friesland 1940-1945
¹) 156 squadrons.com
²) Verliesregister 1939-1945
³) Aviation Safety Net
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6 IJsselmeer ¹)
30 januari 1944. Avro Lancaster MK III met serienr. JA 702 verdwijnt in het IJsselmeer. Komt bij droogmaking van een der Flevopolders boven water. Valt af
7 IJsselmeer ¹)
2 december 1943. Avro Lancaster MK III met serienr. JB372. (57 sqn) Missie Berlijn. Deze bommenwerper zou dus in het IJsselmeer terecht moeten zijn gekomen. A.B. Jansen schrijft echter het volgende: "Van de 41 bommenwerpers welke die nacht verloren gingen kwam er geen in ons land neer" ²). Het lijkt dus zeer onwaarschijnlijk om het betreffende vliegtuigwrak te handelen. Uitsluiten kan helaas niet.
8 Nederland ¹)
14 april 1945. Avro Lancaster III met serienr. PB377 (35 sqn) Missie Potsdam.
Motor raakt bij het doel in brand. De bemanning springt eruit. De captain slaagt erin het luchtruim van Nederland te bereiken maar moet uiteindelijk toch springen. Hij is hierbij kennelijk niet om het leven gekomen. Naam staat afgevinkt. ³) Hij moet op vaste grond terecht zijn gekomen, maar zijn vliegtuig? Hoewel de kans uiterst gering is, valt de mogelijkheid niet helemaal uit te sluiten.
Eigenlijk blijft er van de aftelsom niks anders over dan de bewuste Avro Lancaster MK III met serienr. ED 603. Helemaal zeker zullen we er niet van kunnen zijn zolang het wrak niet geborgen wordt of het motornummer terug te voeren is op serienr.ED 603.
NB In 1997 schijnt een motor en nog wat andere onderdelen geborgen te zijn door een
groep uit Noord-Holland die zich bezig lijkt te houden met (verantwoord) onderzoek op
vliegtuigwrakken:
Stichting Aircraft Recovery Group 1940-1945 (www.arg1940-1945.nl)
Rienk Kleefstra, 27/02/'09
Bronnen:
Gevleugeld verleden - A.B. Jansen
Wespennest Leeuwarden deel II en III - A.B. Jansen
Sporen aan de hemel - A.B. Jansen
Lanchester Archives.com
Verliesregister 1939-1945
Aviation Safety Network
Luchtoorlog Friesland 1940-1945
156 squadron.com
Nachtjagd War Diaries (volgens mailcontact C. Broere met een Engelsman)
Strijders,onderdrukkers en bevrijders - Jack Kooistra
¹)Verliesregister 1939-1945
²) A.B. Jansen: Gevleugeld verleden.
³) Aviation Safety Net
